Tek kullanımlık plastik taşıma poşetlerinin tüketimini azaltmaya yönelik uygulamalar, dünyanın farklı ülkelerinde uzun süredir çevre ve atık politikalarının bir parçası olarak ele alınmaktadır. Ülkeler ve yerel yönetimler; ücretlendirme, belirli poşet türlerine kısıtlama getirilmesi ve tekrar kullanılabilir taşıma çözümlerinin teşvik edilmesi gibi farklı yöntemler uygulamaktadır.
Bu yazının ilk yayımlandığı dönemde Türkiye’de plastik poşetlere yönelik yeni düzenlemeler gündemdeydi. Daha sonraki mevzuatla birlikte Türkiye’de plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulaması 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girdi. Uygulamanın amacı plastik poşet tüketiminin azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve oluşan atık miktarının sınırlandırılmasıdır.
Türkiye’de Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesi
Türkiye’de plastik poşetler tamamen yasaklanmamış, mevzuat kapsamına giren satış noktalarında ücretli olarak sunulmaya başlanmıştır. Uygulamanın kapsamı, istisnaları ve uygulanacak ücretler T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan usul ve esaslarla belirlenmektedir.
Bu nedenle plastik poşetlerle ilgili eski haberlerde yer alan “ülke genelinde yasaklanacak” veya belirli bir tarihten sonra tamamen kullanımdan kalkacağı yönündeki ifadeler, güncel uygulamayı doğru biçimde yansıtmamaktadır.
Dünyada Farklı Uygulamalar
Plastik taşıma poşetleri konusunda dünyada tek tip bir uygulama bulunmamaktadır. Bazı ülkelerde ülke çapında düzenlemeler uygulanırken, bazı ülkelerde eyaletler, şehirler veya yerel yönetimler kendi kurallarını belirlemektedir.
Uygulamalar arasında plastik poşetlerin ücretlendirilmesi, belirli kalınlıktaki veya belirli türdeki poşetlerin sınırlandırılması, tek kullanımlık ürünlerin azaltılması ve tekrar kullanılabilir taşıma çantalarının teşvik edilmesi yer almaktadır.
İrlanda, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri’nin bazı eyalet ve şehirleri, Ruanda ve farklı Avrupa ülkeleri geçmiş yıllarda plastik taşıma poşetlerinin tüketimini azaltmaya yönelik çeşitli düzenlemeler uygulayan ülke ve bölgeler arasında yer almıştır. Ancak bu düzenlemelerin kapsamı ve güncel durumu ülkeye ve döneme göre değişebildiğinden, mevcut uygulamalar ilgili ülkenin resmî kaynaklarından kontrol edilmelidir.
Tekrar Kullanılabilir Taşıma Çantaları
Plastik poşet tüketiminin azaltılmasına yönelik politikalarla birlikte bez çanta, file ve farklı tekrar kullanılabilir taşıma çözümleri perakende sektöründe daha fazla değerlendirilmeye başlanmıştır.
Ancak bir taşıma çantasının çevresel performansı yalnızca üretildiği malzemeye göre değerlendirilmemelidir. Ürünün ağırlığı, dayanıklılığı, gerçek kullanım sayısı, üretim yöntemi ve kullanım ömrü sonunda nasıl değerlendirildiği birlikte ele alınmalıdır.
Tekrar kullanılabilir bir çantanın amaçlanan çevresel faydayı sağlayabilmesi için mümkün olduğunca uzun süre ve kullanım amacına uygun şekilde kullanılması önemlidir.
Netpak’ın Tekrar Kullanılabilir Çanta Çözümleri
Netpak Ambalaj, farklı perakende ve kurumsal kullanım ihtiyaçlarına yönelik nonwoven, woven ve lamine malzemelerden tekrar kullanılabilir taşıma çantaları geliştirmektedir.
Ürünler; kullanım alanına göre farklı ölçü, malzeme, kulp, baskı ve tasarım seçenekleriyle üretilebilmektedir. Netpak’ın farklı taşıma çözümlerini bez çanta modelleri sayfasından inceleyebilirsiniz.
Güncel Düzenlemeler Nasıl Takip Edilmeli?
Plastik poşet ve tek kullanımlık ürünlere ilişkin mevzuat zaman içerisinde değişebilmektedir. Bu nedenle ülke bazındaki yasak, ücretlendirme veya kullanım sınırlamalarına ilişkin güncel bilgiler değerlendirilirken ilgili kamu kurumlarının ve resmî mevzuat kaynaklarının esas alınması gerekir.
